HABER MERKEZİ
Gerçek güneş koruyucular büyük ölçüde istenmeyen yan etkilerden korusa da sahte ürünler insan sağlığını ciddi bir biçimde tehdit ettiğine dikkat çeken Kırklareli Halk Sağlığı Müdürü Nihat Kutluay şöyle devam etti;
“Güneş, dünyamız için vazgeçilmez enerji kaynağı olarak canlıların günlük yaşantılarını etkileyen, değişik dalga boyunda ışınları ve bu ışınların değişik güçteki etkileri ile biyolojik olayları başlatan, sürdüren, hızlandırıp yavaşlatan ve sonuçlandıran güçlü bir düzenleyicidir. Ultraviyole ışınları, yeryüzüne ulaşan güneş kaynaklı radyasyonun yaklaşık yüzde 5' ini oluşturur. Bunun yüzde 95-98'i UV-A, yüzde 2-5' i UV-B'dir, UV-C ise yeryüzüne ulaşmadan ozon tabakasında absorbe edilir.
UV-A ve UV-B ışınları başlıca güneş yanığı, bronzlaşma, erken deri yaşlanması ve kanser gelişimi olmak üzere birçok biyolojik etkiden sorumludur. Deriye ulaşan solar radyasyonun miktarı; ışınların açısı, mevsim, bulunulan yerin ekvatora olan uzaklığı, ozon tabakasının kalınlığı, yükseklik, çevre kirliliği, bulut kütlesi gibi etmenlere bağlı olarak değişiklik gösterir.
Güneşten korunmada temel ilkelerden birisi kişinin eğitimidir. İnsanlar; uzun süre güneşlenmenin zararlı olduğunu bilmeli, güneşe çıktıklarında bilinçli koruyucu ürün kullanmalıdırlar. Güneşten koruyucular, UV ışınlarını emme, yansıtma ve dağıtma yoluyla deriye ulaşmalarını önleyen yerel ilaçlardır. Güneşten koruyucular güneş yanığını önlerler, yaşlanma izlerini azaltırlar, UV-A' ya bağlı kronik hücresel yıkımı ve bağışıklık sisteminin zayıflamasını azaltır, deri kanserlerinin oluşumunu önlerler.
Bir güneşten koruyucunun etkinliğini sürdürebilmesi için, uygun bir taşıyıcı içinde olması ve suyla ya da terle uzaklaştırılmaya dayanıklı olması gerekmektedir. Güneş koruyucu önerilirken kişinin deri rengi ve tipi, ışık duyarlılığı olup olmadığı, mesleği ve açık hava aktiviteleri göz önünde bulundurulmalıdır. Tam koruma sağlamak için güneşten koruyucu deri yüzeyine ince bir tabaka oluşturacak miktarda uygulanmalı ve eşit olarak olarak dağıtılmalıdır.
İnsan derisinin UV ışınlarına verdiği yanıt genetik olarak belirlenir. Buna göre deri tipleri şöyle sıralanabilir.
Deri Tipi I: Kolay yanar, asla bronzlaşmaz
Deri Tipi II: Genellikle yanar, seyrek olarak bronzlaşır
Deri Tipi III: Hafif yanar, genellikle bronzlaşır
Deri Tipi IV: Asla yanmaz, her zaman iyi bronzlaşır
Güneş koruma faktörü (SPF=sun protecting factor) cildin güneşten gelen ve cilt tarafından emilen, yansıyan uv ışınlarından koruma derecesini gösteren uluslararası bir ölçüttür. Çoğu güneş koruyucular UV-B ışınlarına karşı koruyucudur, bazı güneş koruyucular ise daha geniş koruyuculuğa sahip olup UV-A ışınlarına karşıda koruyucudur, UV-A ışınlarına karşı koruyuculukta SPF gibi bir değer yoktur. Güneşten korunmak için kişi deri tipine göre koruyucu ürünler seçmelidir. Deri tipi I-II olanlar; GKF en az 15-30, deri tipi III-IV olanlar ise GKF en az 10-15 olan koruyucuları seçmelidirler. Gerçek güneş koruyucular büyük ölçüde istenmeyen yan etkilerden korusa da sahte ürünler insan sağlığını ciddi bir biçimde tehdit etmektedirler. Güneşin istenmeyen etkilerine maruz kalındığı gibi içerdiği kontrolsüz kimyasallarla ciltte tahriş, kızarıklık, cilt enfeksiyonları, kaşıntı ve döküntüye, alerjik reaksiyonlara; içlerindeki parfümlerle astım krizlerine, migren ataklarına neden olmaktadırlar” dedi. (s)
